پرورش گل اشرفي

پرورش : گل اشرفي
نوشته : مهندس منوچهر كارگر

گل اشرفي
Coreopsis

گل اشرفي Coreopsis گونه ای از گیاهان خانواده مرکبه یا کمپوزه COMPOSEES یا آستراسه ASTERACEES بواسطه طول مدت گلريزان آن در بين همه گلهاي يكساله كه در گلكاري ها ميكارند بيشتر مورد توجه قرار دارد .
انواع مختلف گل اشرفي Coreopsis :
1 ـ گل اشرفي ظريف C. tinctoria : كه بوته آن به بلندي 60 تا 80 سانتيمتر مي رسد و گلهايش داراي كلاپرك زرد كه اطراف آنرا گبرگهاي لوله اي شكل با قاعدة قهوه اي رنگ احاطه كرده است .

از اين قسم جورهاي مختلفي مانند :
الف - گل اشرفي Coreopsis پاكوتاه :
كه بوته آن كرپه و كوتاه به بلندي 25 تا 30 سانتيمتر و رنگ گلهايش ارغواني مايل به قهوه اي است.
ب- گل اشرفي Coreopsis مرمري :
كه گلبرگهاي اطراف كلاپرك به رنگ ارغواني و روي آن رگه هاي زرد بشكل رگه هاي روي سنگ مرمر دارد ميتوان نام برد .
2 ـ گل اشرفي درومند C. drummondi :
بلندي اين قسم به 40 تا 50 سانتيمتر و رنگ گلهايش زرد است كه روي آن لكه هاي كم رنگ قهوه اي بشكل حلقه دوركلاپرك را احاطه كرده برگهايش مركب و غالبأ سه برگه ميباشد.
3 ـ گل اشرفي تاج دار C. coronata :
كه بزحمت اين قسم را ميتوان با قسم دوم تميز داد و فقط تفاوتش لكه هائي روي قاعده گلبرگها به شكل تاج و برگهاي بيضي آن است .
4 ـ گل اشرفي اريكول C. auriculata :
اين قسم جزو گياهان ماندني است .

بلندي آن حدود 50 سانتيمتر و انتهاي سيخكهاي كلاپرك و ميانه آن قهوه اي رنگ و خود سيخكها زرد رنگ ميباشند .
5 ـ گل اشرفي ورتيسيله C. varticillata :
اين قسم نيز جزو گياهان ماندني بوده و سيخكهايش زرد و فقط ميان آن قهوه اي ميباشد كه بلندي آن تا 80 سانتيمتر مي رسد .

گلريزان اين گل تمام تابستان ادامه دارد .
قسمي ديگر از گل اشرفي Coreopsis ماندني بنام :
گل اشرفي صورتي وجود دارد كه گلهاي آن كوچك و به رنگ صورتي كمرنگ بوده پائيز گل ميدهد .

بلندي اش به 80 سانتيمتر مي رسد و برگهايش ظريف و بريده بريده ميباشند .

تمام اقسام گل اشرفي Coreopsis از گياهان روستائي بوده و ميتوانند زمستان را در هواي آزاد بگذرانند .

بنابراين بذر آنرا ميتوان در شهريور و مهرماه كاشته پس از آنكه گياه باندازه كافي رشد كرد آنها را روي خزانه دوم كه محفوظ از باد و بوران و رو به آفتاب باشد منتقل كرده تا اوائل ماه فروردين كه آنها را درمحل اصلي كه براي آن منظور داشته اند بكارند .

گل اشرفي Coreopsis مخصوصأ جورهاي پاكوتاه پُرپَر آن بعلت فراواني و دوام گل براي تزئين تپه گلها و حاشيه هاي تابستاني خيلي مناسب است .
تكثير :
زياد كردن گل اشرفي Coreopsis به روش كاشتن بذر آن انجام ميگيرد .
گل اشرفي Coreopsis ماندني را در بهار بوسيله تقسيم ريشه زياد ميكنند و يا اينكه بذرش را درخردادماه كاشته و مانند گياهان دو ساله به پرورش آن اقدام ميگردد.

***

پرورش گل اسطوخودوس

اسطوخودوس

Lavandula angustifolia L

انگليسی : Lavender

خصوصيات گياهی : گونه های مختلف اسطوخودوس گياهانی خشبی چند ساله هستند ।

تا کنون حدود 48 گونه از اسطو خودوس شناسايی شده است .

اسطوخودوس فرانسوی ( با گونه های اسپيکا ، افيسيناليس و ورا هم نام است ) گياهی است مديترانه ای که منشأ آن جنوب اروپا گزارش شده است و در جنوب ايتاليا ، جنوب فرانسه و اسپانيا در خاکهای سبک شنی و در ارتفاعات 1700 متری از سطح دريا به طور خودرو می رويد .

ارتفاع اين گياه متفاوت و بين 40 تا 60 سانتی متر است .

شکل ظاهری آن در گياه چند ساله شبيه نيمکره ای است که قطر آن به 80 تا 120 سانتی متر می رسد .

برگها به رنگ سبز تيره ، نيزه ای شکل و به طور متقابل روی ساقه قرار می گيرد .

طول اين برگها سه تا پنج و عرص آن 2/0 تا 5/0 سانتی متر است .

برگها پوشيده از کرک و حفره های حاوی اسانس است .

گلها به صورت خوشه های مجتمع در انتهای ساقه های گلدهنده قرار می گيرند .

ساقه های گل دهنده اسطو خودوس فرانسوی ، غير منشعب و ارتفاع آنها 20 تا 40 سانتی متر است .

گلها به رنگ آبی متمايل به بنفش هستند و ريشه اصلی اين گياه طويل و چوبی است و از انشعابهاي متراکم و فراوانی برخوردار است . اين ريشه قادر به جذب رطوبت از اعماق چهار متری زمين است .

ميوه اسطوخودوس ، فندقه و تخم مرغی شکل بوده و طول آن 8/1 تا 2/2 ميلی متر و رنگ آن قهوه ای تيره و براق است .

وزن هزار دانه نيز 85/0 تا 1/1 گرم است .

قسمت دارويی : گلهای اسطوخودوس و پيکر رويشی آن ( برگها و سرشاخه های جوان ) حاوی مواد موثره دارويی می باشند .

مواد موثر : گلها و پيکر رويشی اسطو خودوس فرانسوی حاوی اسانس است .

اين اسانس در حفره های مخصوص ساخته و ذخيره می شود .

اسانس گلهای اين گياه در مقايسه با اسانس برگها و پيکر رويشی از کيفيت مناسب تری برخوردارند .

مقدار اسانس بين 5/0تا 5/1 درصد بوده و مهمترين ترکيبات تشکيل دهنده آن ليناليل استات ، ليناليل ، کامفور و گرانيول می باشد .

خواص درمانی : در زمانهای گذشته مردم از اين گياه استفاده های دارويی متعددی می کردند .

آنها اعتقاد داشتند استفاده از اين گياه سبب معالجه افراد فلج و به کار افتادن مجدد دست و پای افراد می شود .

در حال حاضر در اکثر فارماکوپه های معتبر از گلهای اسطوخودوس به عنوان دارو ياد شده است واز مواد موثره آن به عنوان عاملی که سبب معالجه بيماريهای مربوط به سيستم عصبی و درمان روماتيسم می شود ياد شده است .

مواد و عناصر غذايی : اگر چه اسطوخودوس در زمين های فقير می رويد ولی در سطوح وسيع کشت بايد از زمينهای غنی و حاصلخيز استفاده شود .

از آنجائيکه اين گياه 15 تا20 سال در يک مکان باقی می ماند ، از اين رو تمام نيازهای غذايی آن در اين مدت بايد توسط خاکی که در آن کشت می شود تأمين گردد .

تحقيقات نشان می دهد برای توليد هر يکصد کيلوگرم گل ، گياهان 8/0 کيلوگرم ازت ، 2/0 کيلوگرم اکسيد قسقر و 8/0 کيلوگرم اکسيد پتاس از خاک جذب می کنند .

کودهای کاملاً پوسيده حيوانی نقش عمده ای در افزايش عملکرد دارد .

از اين رو توصيه می شود فصل پاييز هنگام آماده ساختن زمين ، 35 تا 50 تن در هکتار کودهای حيوانی کاملاً پوسيده به زمين اضافه شود .

همچنين در فصل پاييز بايد 70 تا 80 کيلوگرم در هکتار اکسيد فسفر و 100 تا 120 کيلوگرم در هکتار اکسيد پتاس به عنوان مقادير پايه به خاک اضافه شود .

در سال اول رويش و در اواخر بهار نيز 70 تا 80 کيلوگرم در هکتار ازت بايد به صورت سرک در اختيار گياهان قرار گيرد .

با توجه به طولانی بودن دوره رويش اسطوخودوس توصيه می شود در طول رويش اين گياه ، خاک مورد تجزيه قرار گيرد و با توجه به وضعيت خاک از نظر موتد و عناصر ضروری اقدام به کوددهی زمين نمود .

سازگاری : اسطوخودوس از گياهان مناطق خشک و نيمه خشک است .

در طول رويش به تابش نور فراوان و هوای گرم و رطوبت کم نياز دارد .

چنانچه اين گياه در چنين شرايطی رشد کند عملکرد گل ، مقدار اسانس و همچنين کيفيت آن افزايش می يابد .

تحقيقات نشان می دهد که مقدار و کيفيت اسانس با نور رابطه مستقيم دارد به طوری که چنانچه اسطوخودوس در مناطقی که دارای نور کافی نباشد کشت شود ، نه تنها از نقدار اسانس گلها کاسته شود بلکه ترکيبات استری ( ليناليل استات ) آن نيز کاهش می يابد و گياهانی که در سايه کشت می شوند در مقايسه با گياهان کشت شده در آفتاب ، اسانس و ترکيبات استری آنها به ترتيب 55 تا 41 درصد کاهش نشان می دهد .

اسطوخودوس فرانسوی در هر نوع خاکی قادر به رويش است .

ولی خاکهای سبک حاوی ترکيبات کلسيم و غنی از مواد و عناصر غذايی خاکهای مناسبی برای توليد انبوه اين گياه است .

خاکهای سنگين که تهويه هوا در آنجا به شختی انجام می گيرد و همچنين سبب آب ايستايی می شوند برای کشت اين گياه مناسب نيستند . آماده سازی خاک : پس از افزون کودهای حيوانی به زمين می بايست با شخم مناسبی اين کودها را به عمق 35 تا 40 سانتی متر زمين منتقل کرده که البته 5/1 تا 2 ماه قبل از کشت نيز بايد اقدام به افزون کودهای شيميايی مورد نياز گياه ( مانند قسقر و پتاس ) به خاک کرده و با شخم متوسطی آنها را به عمق 18 تا 20 سانتی متری زمين منتقل نمود .

اواخر زمستان پس از شکستن سله ها ، جمع آوری سنگها و قلوه سنگها و تسطيح ، زمين برای کاشت کاملاً آماده می شود .

کاشت : کاشت اسطوخودوس توسط بذر و از طريق رويشی امکان پذير است .

کاشت توسط بذر به روش غير مستقيم انجام می گيرد و فصل پاييز ( آذر ) يا اوايل بهار ( نيمه دوم اسفند ) زمان مناسبی برای کشت بذر در خزانه هوای آزاد است .

در اين صورت فاصله مناسب رديفهای کاشت از يکديگر در سطح وسيع خزانه 35 تا40 سانتی متر و در سطح کوچک خزانه نيز 15 تا 29 سانتی متر می باشد .

اگر بذرها در فصل پاييز کشت شوند عمق مناسب کاشت بذر 5/0 تا 1 سانتی متر و اگر در فصل بهار کشت شوند 1 تا 5/1 سانتی متر می باشد .

برای هر هکتار زمين به 7 تا 9 کيلوگرم بذر ( با کيفيت مطلو ب) نياز است .

اواخر شهريور تا اوايل مهر ماه سال بعد زمان های مناسبی برای انتقال نشاء ها به زمين اصلی است و در مدت زمان مذکور ارتفاع گياهان در خزانه به 18 تا 20 سانتی متر می رسد .

هنگام انتقال نشاءها به زمين اصلی ساقه آنها را بايد از فاصله 8 تا 10 سانتی متری سطح زمين هرس کرد .

اين عمل سبب توليد شاخه های متعدد می شود .

توصيه می شود در هنگام انتقال نشا به زمين اصلی ، نشاء ها از فاصله پنج سانتی متری بالای يقه در خاک کشت شوند در ضمن برای هر هکتار زمين به 20 هزار بوته نياز است .

تکثير رويشی : تکثير رويشی اسطوخودوس فرانسوی از طريق ريشه دار کردن ساقه های سبز و جوان يا ساقه های خشبی و انتقال آنها به زمين اصلی می باشد .

اوايل شهريور از پايه های مادری يک ساله ساقه های سبز و از پايه های مادری چهار تا پنج ساله ساقه های خشبی به طول 12 تا 20 سانتی متر جدا کرده سپس اقدام به کاشت آنها در خزانه ( اعم از خزانه هوای آزاد يا زير پلاستيک ) می نمايند .

اين قلمه ها در عمق 4 تا 5 سانتی متری و در رديفهايی به فاصله 6 تا 10 سانتی متر و فاصله دو قلمه از يکديگر 2تا 3 سانتی متر کشت می شوند .

در هر متر مربع از سطح خزانه 600 تا 800 قلمه کشت کرد .

ايجاد سايبان روی قلمه ها سبب تسريع در ريشه دار شدن آنها می شود .

بهار ( ارديبهشت ) يا پاييز سال بعد زمان مناسبی است برای انتقال قلمه های ريشه دار شده به زمين اصلی بوته ها در رديفهايی به فاصله 100 ساتنی متر (فاصله دو بوته در طول رديف 50 تا 80 سانتی متر ) در زمين اصلی کشت می شوند .

مراقبت و نگهداری : رشد اوليه اسطوخودوس در سال اول رويش بسيار کند است و علفهای هرز می توانند بدون رقابت و به سرعت توسعه يابند .

از اين رو کنترل علفهای هرز قبل از کاشت و تهيه بستر فاقد علف هرز ضرورت دارد .

در سال اول رويش به منظور توليد شاخه های متعدد ، بايد قسمت هوايی گياهان را به طول 8 تا10 سانتی متر هرس کرد .

اين هرس نه تنها مانع رشد نامناسب طول ساقه می شود بلکه با توليد شاخه های متعدد سبب پرپشت شدن بوته ها می شود .

سال دوم رويش نيز عمل هرس اندام هوايی را از قسنت 15 تا 18 سانتی متر بايد تکرار کرد .

در سطوح وسيع کشت ، عمل هرس با دست امکان پذير نيست و بايد با ماشينهاي مخصوص هرس انجام گيرد .

هرس گياهانی در سال دوم رويش سبب می شود تا ساقه های گل دهنده از طول يکسانی برخوردار شوند .

از سال سوم نيازی به هرس نيست زيرا گياهان به شکل ثابت خود که نيمکره است می رسند.

اواخر سال اول رويش نيز زمان مناسبی برای واکاری و جايگزينی کردن بوته های خشک شده است .

وجين علفهای هرز در طول رويش گياهان ضروری است .

از آنجائيکه چند سال پس از کشت ، خاک بين رديفها متراکم شده و عمل تهويه هوا به شختی انجام می گيرد .

لذا هر چهار تا شش سال بايد خاک بين رديفها را تا عمق 40 تا 60 سانتی متری برگردان کرد .

برداشت : گلهای اسطوخودوس از اواخر بهار پديدار شده و گلهای باز شده از بيشترين مقدار اسانس برخوردارند .

از آنجايی که گياهان معمولاً هفت تا هشت روز در مرحله گلدهی هستند ، در سطوح وسيع کشت امکان برداشت آنها در اين مدت کوتاه وجود ندارد .

به همين خاطر از بدو باز شدن گلها می بايست آنها را برداشت کرد .

هنگام برداشت گلها ، ساقه ها از نيمه قطع شوند سبب ناهماهنگی در نمو گلها در سالهای بعد می شوند و برداشت گلها ، آنها را در کيسه های بزرگ ريخته و بلافاصله جهت استخراج اسانس ، گلها را به کارخانه های مربوط منتقل می کنند .

مقدار عملکرد گل متفاوت است و به نوع گياه و شرايط اقلیمی محل رويش گياه بستگی دارد .

عملکرد گل تازه در سال اول رويش 4/0 تا 7/0 تن در هکتار ، در سال دوم 5/1 تا 2 تن در هکتار ، در سال سوم 3 تا 5/3 تن در هکتار و از سال چهار به بعد 5/3 تا 4 تن در هکتار می باشد .

معمولاً از هر 8 تا 10 کيلوگرم تازه يک کيلوگرم گل خشک به دست می آيد .

مقدار اسانس نيز متفاوت است به طوری که در سال دوم رويش سه تا شش کيلوگرم ، سال سوم 8 تا 16 کيلوگرم ، سال چهارم 15 تا 20 کيلوگرم و در سالهای بعد 20 تا 26 کيلوگرم اسانس از هر هکتار زمين استحصال می شود .

***

پرورش گل اريکا

پرورش : اريكا
نوشته : مهندس منوچهر كارگر

اريكا

ERICA

اريكا Erica جنسي از خانواده آزاليا ها یا خرزهره هندي يا اريكاسهEricaceae ميباشد كه بلندي گياه در انواع مختلف آن به 40 تا 120 سانتيمتر مي رسد .

اريكا Erica از دسته گياهانيست كه زمستان ها گل ميدهد .

گلدان محتوي اريكا Erica را تا اوايل دي ماه ميتوان خارج از اطاق نگهداري نمود .

در اين مدت مرتبأ گل خواهد داد .

گهگاه نيز احتياج به كود دارد .

بهترين مكان براي اين گياه اطاقهاي سرد يا كريدورهاي خنك است هرچه محل نگهداري آن خنك تر باشد عمر اريكا طولاني تر خواهد شد .

پس از پايان دوره گل دهي بايستي كمي شاخه ها را كوتاه كرد .

در صورت امكان تابستانها ميتوان آنرا به باغچه منتقل نمود .

هيچگاه خاك گلدان نبايد خشك شود.

بنابراين توصيه ميشود ازگلدان پلاستيكي براي اين منظور استفاده شود.

از آنجا كه مواد قليائي ( آهكي ) براي اين گياه زيان آور ميباشد .

بهتر است حتي الامكان ازآب غير آلوده به مواد مذكور يا آب باران استفاده شود.

انواع مختلف اريكا Erica:

1 ـ اريكاگراسيليس E. gracilis :

اين درختچه به بلندي 45 سانتيمتر مي رسد .

گلهاي آن صورتي و برگهاي سبز روشن دارد .

2 ـ اريكا هيِماليس يا پرسپيكوا ( perpicua ) E. hyemalis :
اصل اين گياه از آفريقاي جنوبي است با گلهاي قيفي صورتي با لبه هاي سفيد و برگهاي سبز روشن .

3 ـ اريكا ملانترا E. melanthera :

اين درختچه به بلندي 60 سانتيمتر مي رسد .

برگهاي آن كوچك و همچنين گلها كوچك و صورتي رنگ ميباشند .

4 ـ اريكا پاگه آنا E. pageana :

بلندي اين درختچه به 90 تا 120 سانتيمتر مي رسد با گلهاي زيباي زرد.

تكثير :

تكثير اريكا Erica در پائيز يا اواخر زمستان از طريق قلمه زدن در محيط بسته تحت حرارت 24 تا 18 درجه سانتيگراد انجام ميشود .

***

پرورش گل آنتوريوم

پرورش : آنتوريوم
نوشته : مهندس منوچهر كارگر

آنتوريوم

ANTHURIUM

آنتوريوم ANTHURIUM جنسي از گیاهان خانواده برگ انجیری ها یا آراسه ها Aracees است .

كه اقسامي از آن بواسطه برگهاي پهن و فلزي رنگ با عروق سفيد و نيز گلهايش قابل توجه بوده و در گرمخانه ها ميكارند .
بلندي اين گياه به 30 الي 80 سانتيمتر مي رسد .
دو رقم از اين گل كه تاكنون شناخته شده است عبارتند از :

1 ـ آنتوريوم شرزيرانوم A. Schezerianum :
كه يكي از زيباترين گلها با برگهاي پهن جالب است .

2 ـ آنتوريوم آندرينوم A. Andreanum :
با شاخه هاي عمودي با رنگهاي عالي و برگهاي بسيار پهن و شاخه هاي گل زيبا .
شاخه هاي گل آن بسيار مورد توجه است و مدتها در آب دوام ميآورد.

اين نوع گل بخصوص براي پرورش در گلخانه مناسب است زيرا در اين مكان است كه مقداررطوبت ،درجه حرارت و آبياري به راحتي قابل كنترل مي باشد.
نوع آنتوريوم شرزيرانومSchezerianum A.براي پرورش در آپارتمان، يك گل بسيار مناسب است .
اين گياه در شرايط مناسب مرتبأ گل داده و برگهاي بسيار زيباي آن به رنگهاي قرمز درخشان يك ماه و حتي بيشتر دوام مي آورد .

مواظبتهاي زراعي :
نور ـ نور ملايم در درجه اول .
حرارت ـ محيط گرم .
رطوبت ـ خاك را بايد مرطوب نگاهداشت.

تكثير :
ازدياد آنتوريوم ANTHURIUM از طريق قلمه زدن ساقه انجام ميشود.
جابجا كردن: درزمان جابجا كردن گياه(تعويض گلدان)خاك گلدان بايداز مخلوط زير :
1 ـ خزه در حال پوسيدن يا تورب ( پيت ) دو قسمت
2 ـ ورميكوليت (از سنگهاي معدني است كه بعدأ تبديل به رس ميشود.) يك قسمت
3 ـ پرليت ( اين هم از سنگهاي معدني است كه به رس تبديل ميشود منتها ذرات آن درشت تر است ) يك قسمت .
سپس آن را بطور يكنواخت مخلوط كرده و درگلدان مصرف كنيد .

***

پرورش گياه آرکا( فوفل)

پرورش : گياه آرکا areca palm

نوشته : مهندس منوچهر کارگر

آرکا ( فوفل)

ARECA

آرکاAreca یا فوفل گونه ای از گیاهان خانواده نخل ها یا پالماسه PALMACEAE میباشد .
این گیاه درختی است از تیره ٔ نخل ها که در مناطق گرم آسیا، هندوستان و جزایر سند و جاوه میروید.
درختی است نسبةً بلند و برگهایش شانه ای هستند که در انتهای تنه ٔ برافراشته ٔ آن مانند تاجی قرار دارند.
این درخت مانند خرما دوپایه و میوه اش شفت است که قسمت میان برش دارای الیاف سلولزی میباشد ولی هسته اش دارای پوست نازک است .
چوب این درخت را در نجاریهای ظریف به کار میبرند و ازپوست آن الیاف قابل نساجی به دست می آورند و جوانه ٔ انتهایی تنه ٔ آن را بنام کلم فوفل - چون مانند پنیر نرم است - به مصرف تغذیه میرسانند.
فوفل درختی زيبا با برگهای پهن و سبز رنگ و ميوه نسبتاً کروی است .
مغز دانه های فوفل اثر ضد انگلی داشته نوعي ماده جويدنی بنام بتل از آن تهيه ميشود که بعنوان ماده ای نيرو دهنده مصرف سنتی دارد .
خاک گياه را مرطوب نگه داريد اما اجازه دهيد ۲ اينچ بالای خاک خشك شود سپس آبیاری کنید .
اگر اجازه دهید خاک گیاه بیش از اندازه خشک شود نتیجه آن خشک شدن و زرد شدن و ریزش برگهاست .اگر برگهای جوان و تازه می ریزند نشانه آن است که آبیاری زیاد بوده پس اجازه دهید آب اضافی که در گلدان است مصرف شود سپس آبیاری را با برنامه دقیق ادامه دهید .
زمانیکه گیاه جوان است و نوپاست تمایل دارد که برگهایش بریزد .
ریزش برگها ممکن است چندین ماه طول بکشد .
برگهای زرد را جدا کنید .این گیاه همیشه زیبا نیست .
تا زمانیکه جوان است راست ایستاده با گذشت زمان برگهای تازه خم می شوند و سپس برگها لکه دار شده و نوک آنها قهوه ای می شود .
اگر خاک گیاه کاملا خشک شود گیاه حالت پژمرده و افتاده پیدا می کند.
این گیاه به توجه و نظارت زیاد احتیاج دارد .
هرس : تمام شاخه های زرد را قطع کنید.
این گیاه به نمک و املاح معدنی موجود در آب حساس است و نتیجه آن بروز لکه هائی شبیه کک مک روی برگهایش می باشد وقتی این اتفاق افتاد برگهای آسیب دیده را قطع نمائید.
تکثی آن وسیله جدا کردن پاجوشها انجام میگیرد .

تکثير:
بهترين روش تکثير اين گياه جداکردن پاچوشهاي آن و کاشتن آنها ميباشد

***

پرورش گل اناري

پرورش : اناری
نوشته : مهندس منوچهر کارگر

اناري

Bignonia capreolata

(Campsis )

پیچ اناری Campsis گونه ای از گیاهان خانواده شیپوریها یا بيگنو نياسه Bignoniaceae بوده برگهايش مركب و نامنظم و گلهائي به رنگ قرمز نارنجي دارد.
دو نوع از اين گياه رونده تا كنون شناخته شده است كه داراي شاخه هاي نيرومند بالارونده و برگهاي آويخته مي باشند .

1 ـ پیچ اناری( یاس ویرجینی )C. radicans :

ياس ويرجيني بوسيله ريشه هاي هوائي و ساقه هاي بلند خود به ديوار متصل مي شود .

ريشه هاي هوائي مجهز به چنگكهائي براي اتصال به ديوار ، پايه يا داربست مي باشند .

گلهاي لوله اي نارنجي و براق اين گياه در اوايل پائيز شكفته ميشوند و بشكل يك دسته گل در انتهاي ساقه ايكه در همان سال رشد كرده است ظاهر مي شود و يك رقم از اين دسته داراي گلهاي زرد رنگ هستند.

2ـ پیچ اناری چینی C. chinensis

يا پیچ اناری گل درشتC. grandiflora : شاخه ها و گلهاي درشت تري نسبت به ساير انواع خود دارد به دليل فقدان چنگكهاي ريشه اي از مقاومت كمتري برخوردار است و اصولا اين دسته داراي قدرت كمتري از دسته قبلي هستند و گلهاي دهان باز آن به رنگ قرمز يا نارنجي براق مي باشند .
نوع دورگِه C. tagliabuana : به نام مادام گالن Mme Galen داراي گلهاي قرمز است كه در تير و مرداد گل مي دهد و با ساير مشخصات آن مثل ارقام قبلي مي باشد .

اصولا پیچ اناری Campsis گياهي كم توقع بوده احتياج چنداني به تغذيه كافي و در نتيجه كود ندارد .
هواي سرد چندان ناراحتي براي اين گياه توليد نمي كند .
خاكهاي آهكي ضرر زيادي براي اين گياه ندارند و اصولا با هر شرايطي خود را تطبيق ميدهد .

در مكانهاي آفتابرو گلهايش زودتر ظاهر مي شود .

طرز تكثير :
پیچ اناری Campsis را به سه طريق :

1 - قلمه زدن ،

2 - جداكردن پاجوش .

3 - خواباندن شاخه .

زياد مي کنند .

***

پرورش گل امين الدوله

پرورش : امين الدوله
نوشته : مهندس منوچهر كارگر

امين الدوله

Lonicera

پيچ( یاس ) امين الدوله Lonicera گونه ای از گیاهان خانواده پیچک های بالا رونده یا کاپریفولیاسه Caprifoliaces و در بيشتر منازل قديمي براي پوشش آلاچيق ، چَپَر ، داربست هاي چوبي از آن استفاده مي كردند .
این گیاه به نام امين الدوله صدر اعظم ايران در دوران سلطنت قاجار از اين جهت نامگذاري شده كه گويا اولين بار توسط امين الدوله به ايران آورده شده است .
یکی از انواع مشهور آن L . periclymenium : است كه عطري بسيار دلپذير دارد .

گلهاي لوله اي شكل گلدسته اي به رنگهاي سفيد ، كرم و ارغواني ملايم تمام گياه را مي پوشاند .

شكفتگي گلهايش از اواسط خرداد تا شهريور ماه است.
از انواع مختلف پيچ( یاس ) امين الدوله Lonicera به كشت دو نوع آن توجه بيشتري شده و بسيار متداول مي باشند .

1 ـ پيچ ( یاس )امين الدوله بلژيكا L. belgica :
كه شكفتگي گلهايش زودرس مي باشد .

گلبرگها به رنگهاي گوناگون مشاهده ميشوند و بخصوص قسمت خارجي گلبرگها تيره تر است .

2 ـ پيچ ( یاس )امين الدوله سرو تينا L. serotina :
كه شكفتگي گلهايش به كندي وآرام صورت مي گيرد .

از گونه هاي ديگر اين گياه نوعي دورَگِه وجود دارد كه گلهاي زرد پرتقالي و برگهاي دائمي دارد .
گلهاي اين نوع بخصوص بدون عطر و داراي دوام طولاني است و از تيرماه تا آذرماه ادامه دارد .

دو رَگِه ديگري از اين درختچه وجود دارد كه داراي گلهاي زرد ارغواني بوده و فقط در تابستان گل ميدهد .

3 – پیچ( یاس ) امین الدوله ژاپونی L. japonica : از انواع مقاوم و نيرومند است .

از ارديبهشت ماه تا هنگام يخبندان غرق درگلهاي سفيد ميباشد .
در اواخر دوران گلدهي گلبرگهايش به رنگ زرد و يا كرم در ميآيند و تا كنون دو گونه ژاپني آن مشاهده شده است .

4 – پیچ ( یاس ) امین الدوله چینی L. chinensis : داراي گلهاي صورتي و برگهاي ارغواني است و تضاد بين اين دو رنگ حالت عجيبي بوجود مي آورند .
گونه پیچ ( یاس ) امین الدوله L. reticulata : از انواع پاكوتاه بوده در سينه مال و خاكهاي شيب دار براي جلوگيري از ريزش خاك و سبز كردن خاك مورد استفاده قرار ميگيرد .

تمام انواع اين درختچه پيچنده هستند و شاخه ها بدور پايه انتخاب شده مي پيچند .

پايه ها اگر به شكل طاق كوچك يا داربست هاي چوبي كوتاه و بلند انتخاب شوند به تزئين باغچه كمك مي كنند .

اين درختچه نياز مبرم به آفتاب و محلهاي آفتابرو دارد .

خاك غني و آب فراوان ازاحتياجات اوليه رويش اين گياه ميباشد.

احتياج به هرس مفصل ندارد ولي بايد هر چند وقت يكبار هرس كوچكي روي شاخه هاي آن انجام پذيرد تا زماني كه محل خود را پوشيده و سر سبز نگاه دارد .

تکثیر :
بهترین روش برای زیاد کردن پيچ امين الدوله Lonicera خواباندن ساقه ها میباشد .

و با اینترتیب که ساقه های گیاه را در کنار آن در خاک باغچه یا در گلدان زیر خاک میکنیم و در سال بعد به تعداد کافی گیاه جدید خواهیم داشت .روش دیگر ایجاد قلمه از ساقه های خشبی و چند ساله میباشد .

***

پرورش گل استکاني

پرورش : استكاني
نوشته : مهندس منوچهر كارگر

استكاني

CAMPANULA

گل استكاني Campanula L. جنسي از خانواده استكانيها، كامپانولاسه Campanulaceae ميباشد كه بلندي آن در انواع آن به 15 تا 20 سانتيمتر مي رسد .
پرورش گل استكاني Campanula بسيار ساده است بهمين جهت پرورش آن بسيار لذت بخش مي باشد .
گفته ميشود اين گياه در سال دوم كاشت بيش از هزارگل ميدهد .

گل استكاني Campanula را ميشود چه در كنار پنجره اي كم نور و يا در كنار پنجره اي با نور فراوان نگهداري نمود ، اما نبايد در معرض اشعه مستقيم آفتاب قرار گيرد .
در فصل رشد گياه لازم است خاك غني از مواد غذائي بوده و اندازه گلدان در حد مناسبي باشد .
پس از اينكه گل دادن گياه استكاني Campanula به پايان رسيد بايد كليه شاخه ها را تا حد چند سانتيمتري زمين كوتاه نموده گلدان را در محلي خنك (دور از خطر يخ زدگي ) و روشن قرار داد .
در بهارخاك گلدان را بايد عوض نموده آنرا آماده رشد مجدد نمود .

انواع مختلف گل استكاني عبارتند از :

1 ـ گل استكاني ايزوفيلا C. isophylla :
اصل آن از ايتاليا بوده با گلهاي فراوان برنگ صورتي متمايل به بنفش .

2 ـ گل استكاني تومنتوسا C. tomentosa :
با گلهاي آبي .

3 ـ گل استكاني ويداليا C. vidallia:
با گلهاي سفيد و صورتي .

4 ـ گل استكاني آئينه ونوس C. miroire de venus :
كه گياهي يكساله ميباشد و بوته وحشي آن در مزارع و علفزارها كنار نهرها فراوان ديده ميشود .
گياهي است به بلندي 20 تا 30 سانتيمتر خيلي پرشاخه و كرپه كه انتهاي هرشاخه آن گلهاي كوچك آبي مايل به بنفش بيرون ميآيد .

آئينه ونوس جوري است كه از اين علف وحشي صحرائي بدست آورده اند و جورهاي ديگري با گل سفيد و يا گل پُرپَر .

5 ـ گل استكاني اسپكولوم C. speculum :
كه بوته اش روي زمين پهن شده و گلهاي فراواني آنرا ميپوشاند وجود دارد در گلكاريها كاشته ميشود .

اگربخواهند از اين قسم بوته هاي قوي درست كنند ميتوان بذرآنرا در شهريور ماه يا مهرماه روي خزانه كاشته وپس از گذشتن زمستان اواخر اسفند يا اوائل فروردين آنها را در جاي اصلي بكارند .

اين بوته ها از نيمه ارديبهشت تا آخر خرداد گل ميدهند ولي اگر بذر را اواخر اسفند يا اوائل فروردين بكارند ديرتر به گل مي نشينند ولي بوته ها پُر گل تر ميشوند .

6 ـ گل استكاني مديوم C. medium :
كه داراي گلهاي درشت ميباشد و گياهي دوساله است .
گرچه گلهاي آن زياد دوام نميكند ولي بعلت هيكل بوته كه بشكل مخروط و بقد 40 سانتيمتر تا 70 سانتيمتر بلند شده و گلهاي زيادي با رنگهاي مختلف بنفش ، سفيد ، ياسي ، صورتي و غيره كم پَر يا نيمه پُرپَر آنرا ميپوشاند جالب توجه تر است .

7 گل استكاني مديوم كاليكانتما C. medium calycanthema:
اين جور از قسم گل درشت بدست آمده و شكل كاسه هاي آن كه تبديل بگلبرگ رنگي شده مانند گل استكاني گل درشت است ولي دوام گلهاي آن بيشتر از دو قسم بالا ميباشد .

تكثير :

ازدياد استكاني از دو طريق كاشت بذر و يا قلمه صورت ميگيرد .

كاشت بذر :
به اين منظور بذر گل استكاني گل درشت يا كاليكانتما calycanthema را ماه ارديبهشت يا خرداد در خزانه كاشته پس از آنكه بوته ها به اندازه كافي قوي شدند روي جاي اصلي خود نشاء مي كنند .
اين بوته ها زمستان را گذرانده سال بعد از اواخر ارديبهشت تا آخرخرداد گل ميدهند .

قلمه زدن :
قلمه هائي از نوك شاخه هاي جوان گياه به بلندي 7 الي 10 سانتيمتر تهيه كرده و برگهاي قسمت پائيني قلمه را چيده به ترتيبي كه هر قلمه چهار برگ انتهائي را داشته باشند .
آنگاه انتهاي قلمه ها را با پودر هورمون تسريع كننده توليد ريشه آغشته كرده و در خاكي مرطوب و غني از مواد غذائي و تركيبي از ماسه و خاك برگ تحت حرارت 15 درجه سانتيگراد فرو ميكنند .

***

پرورش گل آويز

پرورش : گل آويز
نوشته : مهندس منوچهر كارگر

آويز

(گوشواره)

FUCHSIA

گل آويز( گوشواره) Fuchsia جنسي از خانواده آويزها يا انوتراسه Oenotheraceae ميباشد كه بلندي گياه در انواع مختلف آن به 60 تا 160 سانتيمتر ميرسد .
گياهيست بسيار زيبا كه انواع آن گلهاي متنوعي دارند .
آنچه سبب تمايز و زيبائي اين گل است رنگ آميزي كاسه آنست كه به رنگهاي قرمز ، سفيد ، صورتي ميباشد .
غنچه هاي آن قبل از باز شدن بواسطة رنگ كاسه زيبائي خاصي دارد .
تمام گلهاي اين گياه آويزان و گلبرگهايش گاهي بهمان رنگ كاسه و گاهي به رنگ ديگري است .
از بين همه اقسام و جورهاي گل آويز چهار جور زير مهم تر و قشنگ تر است .
1 ـ گل آويز با كاسه و گلبرگ يك رنگ به رنگ :صورتي ، قرمز ، يا قرمز دانه اي .
2 ـ گل آويز با كاسه قرمز يا قرمز دانه اي و گلبرگ سفيد .
3 ـ گل آويز با كاسه سفيد و گلبرگ صورتي ، قرمز ، بنفش .
4 ـ گل آويز پُرپَر كه خاصيت سه جور بالا را جدا جدا دارد .
بين گل هاي آويز جورهائي به بلندي 5/1 متر و گاهي بيشتر ديده شده همچنين جورهاي خيلي كوتاه كه ميتوان براي كاشتن در گلدان يا كناره تپه گلها و حاشيه ها از آن استفاده كرد وجود دارد .
در بهار و پائيز كه شدت گرما و سرماي هوا زياد نيست ميتوان گلدان را در خارج از اطاق نگهداري نمود .
چنانچه باغچه داراي سايه باشد قرار دادن آويز در سايه در بهار و تابستان بلامانع است .
حتي الامكان بايد آنرا از گرماي آفتاب دور نگهداشته و درجه حرارت را حدود 15 درجه سانتيگراد نگهداشت .
بهترين محل براي قرار دادن گلدان در اطاق ، پنجره رو به شمال است كه هم خنكي آن بيشتر است و هم آفتاب مستقيم به گل نمي تابد .
چنانچه گياه كنار پنجره رو به جنوب گذاشته شود حتمأ بايد بوسيله پرده تور يا كركره از شدت تابش آفتاب كاست .
احتياج گياه به آب در حد متوسط بوده و هفته اي يكبار بايد به آن كود شيميائي داد .
گلهاي آويزي را كه در هواي آزاد كاشته اند اوائل آبان ماه از خاك بيرون آورده در گلدان گذاشته به گلخانه ميبرند .
براي نگهداري آنها گلخانه سرد يا اطاق هاي آفتاب رو كفايت ميكند .
اين گلدانها را فصل زمستان آب نميدهند مگر اوائل اسفند ماه كه جوانه هاي تازه روي تنه آن شروع به رشد ميكند .
خاك مناسب براي گلدانهاي گل آويز مخلوطي از يك قسمت خاك برگ و دو قسمت خاك سياه باغچه است .
لازم است در ايام گلريزان آن هفته اي يكبار با كود مايع آبياري و تقويت شود .
انواع مختلف آويز عبارتند از :
1 ـ گل آويز درخشان فولژن F. fulgens : كه اصل آن از مكزيك است و بلندي آن به 100 تا 160 سانتيمتر مي رسد .
گلهايش خوشه اي و آويزان با كاسه خيلي دراز به اندازه 5 تا 6 سانتيمتر و رنگ شنجرفي زيبا برگهاي سبز با رگبرگهاي قرمز .

2 ـ گل آويز ماگلانيكا F. magellanica : كه اصل آن از آمريكاي جنوبي است با گلهاي خوشه اي آويزان ، كاسه قرمز و بنفش و برگهاي شفاف و دورنگ .
3 ـ گل آويز پرو كومبن F. procumbens : اصل آن از كشور زلاند نو با گلهاي سه رنگ نارنجي ، ارغواني و سبز و بسيار مناسب براي آويزان كردن .
4 ـ آويز هيبريد hybrides F. : مقاوم كه از دو رگ گيري از رديف يك و دو بدست آمده است با گلهاي بزرگ دو طبقه بنفش و صورتي .
دسته ديگري از گل آويز وجود دارد كه برگهايش ابلق و از نظر زينتي جالب توجه ميباشد .
مانند : Golden chain و Meteor و Sunray و غيره .

تكثير :
تمام اقسام گل آويز را بوسيله قلمه زدن هر موقع سال ميتوان زياد كرد .
براي قلمه بايد ساقه هاي برگ دار آنرا كه نه زياد نرم و نه زياد سخت شده باشد انتخاب كرده زير حباب شيشه اي در محل سايه آفتاب در خاك برگ و شن قلمه زد .
براي اينكه قلمه ها گرفته و بخوبي ريشه كند ، بايد درجه حرارت بستري كه در آن قلمه زده ميشود بين 15 تا 18 درجه سانتيگراد باشد .

***

پرورش گل آماريليس

پرورش : گل آماريليس
نوشته : مهندس منوچهر كارگر

آماريليس

Hippeastrum hibridum

Amaryllis

گل آماريليس A. belladonna L. گياه سوخ دار (پياز دار) از خانواده آماريليس يا آماريليداسه ها Amaryilidacees ميباشد .
سوخ ( پياز ) آن مغز دار ، مخروطي شكل ، كشيده و برگهايش نواري به رنگ سبز خوشرنگ كه از ميان آنها ساقه لخت و بدون برگ كه ميتواند تا 70 الي 100 سانتيمتر بلند شود بيرون آمده و انتهاي ساقه 8 تا 12 گل درشت بشكل سوسن سفيد و برنگهاي صورتي با عطر ملايم و مطبوع اواخر تابستان و اوائل پائيز باز ميشود .
ازاين گل جورهاي مختلفي بدست آورده اند كه مهمترين آنهاعبارتند از:

1 ـ آماريليس بلاندا A. Belanda :
با برگهاي بلند تر از قسم اصلي و گلهاي سفيد كه آخر به صورتي كم رنگ تبديل ميشود و اوائل تابستان گل ميدهد .

2 ـ آماريليس صورتي پرفكتا A. rosa perfecta :
كه گلهايش سفيد با راه راه صورتي است .

3 ـ آماريليس موتابيليس A. mutabilis :
كه گلوي گلهايش سفيد و لبه آن برنگ قرمز اُخرائي ميباشد .
ولي آنچه در ايران بنام آماريليس شناخته شده و كاشته ميشود نژادي از همين تيره بنام( H.peastrum (Herb ميباشد كه گياهي سوخ دار بوده و 50 جور از آن كه بنام آماريليس مشهور و معروف است كه ساقه گل آن كوتاه تر و منتهي بيك تا سه گل بوقي (قيفي) شكل درشت و بزرگ از رنگ سفيد تا قرمز راه راه ميگردد .
از گشنگيري بين بعضي از اقسام آن دورگِه هاي زيبائي بدست اورده اند كه در گلخانه كاشته و براي تزئين سالونها گلهاي عالي است .
پياز ، گل آماريليس A. belladonna L. معمولا بسيار گرانقيمت است .
به گل آوردن پياز احتياج به توجه زيادي دارد .
در اواخر پائيز بايد پياز را در گلدان محتوي خاك و پيت كاشته آنرا درمحل گرمي قرارداد ( بعنوان مثال كنار شوفاژ كه خيلي گرم نباشد) دقت زيادي بايد بعمل آيد تا خاك گلدان خشك نشود .
هنگاميكه غنچه ظاهر شد گلدان بايد در محل روشني قرار گيرد .
پس از پايان عمر گل لازم است اجازه داد تا برگها بحد كافي رشد كنند تا پايان تابستان بايد به گياه نور ، آب و كود رساند تا همچنان رشد كند .
از اوايل پائيز گلدان را به محل خنكي منتقل نموده و از دادن آب خود داري بايد كرد تا برگها خشك شوند .
سپس پيازها را در ظرفي قرار داده تحت حد اقل 6 درجه سانتيگراد نگاهداري نمود .

تكثير :
براي زياد كردن گل آماريليس A. belladonna L. مانند غالب گياهان سوخ دار سوخهاي (پياز هاي ) كوچكي را كه از پهلوي سوخ اصلي ميرويد موقع استراحت گرفته و ميكارند .
سوخ گل آماريليس A. belladonna L. را همه ساله در گلدانهائيكه متناسب با درشتي سوخ باشد و از خاك برگ مخلوط با خورده ذغال چوب و شن پركرده اند بطوري در خاك ميگذارند كه قدري از انتهاي آن كه برگها ميرويد بيرون باشد .
موقع كاشتن آن بهمن ماه است .
سوخها در اواسط تابستان بحالت استراحت در ميآيد بايد آنها را بدون اينكه از خاك در آورند در جاي خشكي در گلخانه محفوظ نگهدارند و موقع كاشتن سوخها را از خاك در آورده پس از گرفتن سوخهاي كوچك و حذف ريشه هاي خشك سال قبل در گلدانهاي تازه كاشته در گلخانه چيده و كم كم به آنها آب ميدهند تا سبز شود.
اوائل فروردين ماه براي تسريع در گل دادن ميتوان آنها را به گلخانه معتدل منتقل كرد .

***